Przegląd przydatnych dla lekarzy (także niedermatologów) praktycznych zagadnień związanych ze schorzeniami aparatu paznokciowego

1 Katedra i Klinika Dermatologii, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum, Kraków, Polska
2 Zakład Fizjoterapii, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum, Kraków, Polska
3 Szpital Specjalistyczny im. J. Dietla w Krakowie, Kraków, Polska
4 Klinika Alergologii i Pneumonologii, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc Oddział Terenowy im. Jana i Ireny Rudników w Rabce-Zdroju, Rabka-Zdrój, Polska; Instytut Nauk o Zdrowiu, Kosmetologia, Podhalańska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Targu, Nowy Targ, Polska
Adres do korespondencji: Dr n. med. Andrzej Jaworek, Katedra i Klinika Dermatologii UJ CM w Krakowie, ul. Kopernika 50, 31-501 Kraków, tel.: +48 12 424 86 62, e-mail: andrzej.jaworek@uj.edu.pl

Pediatr Med Rodz 2020, 16 (1), p. 62–69
DOI: 10.15557/PiMR.2020.0011
STRESZCZENIE

Aparat paznokciowy (narząd paznokciowy) to wysoce wyspecjalizowana, skeratynizowana struktura należąca do grupy przydatków skóry. Pełni on wiele istotnych funkcji niezbędnych do utrzymania homeostazy, takich jak ochrona paliczka dystalnego przed uszkodzeniami czy stabilizacja opuszek palców. Aparat paznokciowy tworzą płytka paznokciowa oraz proksymalny wał paznokciowy i wały boczne, macierz paznokcia, łożysko paznokcia i obrąbek (hyponychium). Schorzenia aparatu paznokciowego rozpoznawane są nierzadko z opóźnieniem, przede wszystkim ze względu na warunki anatomiczne, lecz również z powodu bagatelizowania problemu nie tylko przez samych pacjentów, ale także przez lekarzy. Zmiany w obrębie aparatu paznokciowego są częstym elementem składowym wielu dermatoz lub stanowią osobne jednostki chorobowe. Do głównych zaburzeń związanych z patologiami w obrębie macierzy paznokcia należą linie Beau (poprzeczne zagłębienia świadczące o chwilowym zaburzeniu wzrostu płytki paznokciowej), onychomadeza (spełzanie płytek paznokciowych), onychorrhexis, nail pitting (paznokcie dziurkowane), koilonychia (paznokcie łyżeczkowate) czy trachonychia (szorstkość paznokci). W grupie zaburzeń związanych z zaburzeniami w obrębie łożyska paznokcia znajdują się onycholiza (utrata łączności pomiędzy płytką paznokciową a łożyskiem paznokcia), rogowacenie podpaznokciowe, przejściowa leukonychia (związana z obrzękiem łożyska paznokcia) oraz wybroczyny podpaznokciowe. W artykule przedstawione zostały także wybrane choroby paznokci związane z odkładaniem się barwnika (m.in. melanonychia), niektóre wrodzone schorzenia aparatu paznokciowego (takie jak np. wrodzone przemieszczenie paznokcia palucha czy zespół paznokieć–rzepka) i wybrane manifestacje schorzeń ogólnoustrojowych w obrębie aparatu paznokciowego. Zapoznanie się z prawidłowym nazewnictwem onychologicznym oraz przedstawionymi informacjami ułatwi z całą pewnością nawiązanie dialogu pomiędzy specjalistami chorób skóry a specjalistami medycyny rodzinnej.

Słowa kluczowe: aparat paznokciowy, choroby macierzy paznokci, zaburzenia w obrębie łożyska paznokcia, wrodzone schorzenia aparatu paznokciowego